W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego.

Pokój z wami!

Eminencje, Ekscelencje,

Bracia i Siostry!

Bardzo się cieszę, że mogę was pozdrowić – Magnificencję Rektora, Ojca Dziekana, profesorów i wykładowców, studentów i przyjaciół – którzy bierzecie udział w Międzynarodowym Kongresie z okazji 150. rocznicy powstania Wydziału Prawa Kanonicznego Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego.

Dnia 16 sierpnia 1876 r., z woli bł. Piusa IX, Kongregacja ds. Studiów zarządziła utworzenie waszego Wydziału. Było to zwieńczeniem długiej tradycji studiowania i nauczania prawa kanonicznego, która towarzyszyła historii Kolegium Rzymskiego i Towarzystwa Jezusowego. Data, której 150. rocznicę obchodzimy, stanowi bowiem fundamentalny etap historii sięgającej wielu stuleci wstecz. Dzięki niej nauczanie prawa kanonicznego zdążyło już wypracować własną tradycję naukową za sprawą wielu wybitnych mistrzów, którzy przynieśli chlubę waszemu Wydziałowi i w znacznym stopniu przyczynili się do rozwoju nauki prawa kanonicznego. Stanowią oni swego rodzaju nieprzerwaną nić łączącą pokolenia, która do dziś przekazuje cenne dziedzictwo naukowe i eklezjalne.

Wydział ten, podobnie jak Uniwersytet, którego jest częścią, stanowi dzieło apostolskie Towarzystwa Jezusowego. Czerpie on zatem z duchowości, której źródłem są Ćwiczenia duchowe św. Ignacego Loyoli i której jedną z cech charakterystycznych streszczają słowa: Non multa, sed multum [Nie wiele rzeczy, lecz dogłębnie]. Nie chodzi więc o to, by znać wiele rzeczy, lecz by wnikać w głąb rzeczywistości, rozumieć ją i interioryzować jej treść. Jak pisze św. Ignacy: „Nie obfitość wiedzy, ale wewnętrzne odczuwanie i smakowanie rzeczy zadowala i nasyca duszę” (por. EE. SS., Annotazioni, 2, 4) [1].

Nie dziwi zatem, że to podejście duchowe znajduje odzwierciedlenie w sposobie, w jaki wasz Wydział postrzega nauczanie prawa Kościoła. Celem jest bowiem nie tylko poznanie norm regulujących życie eklezjalne, lecz także formowanie osób mających kościelne wyczucie iustum [tego, co sprawiedliwe], kształtowane przez wnikliwe studium źródeł, tradycji kanonistycznej oraz zasad teologicznych, które rzucają światło na te normy. Jest to możliwe wówczas, gdy studium prawa kanonicznego odbywa się w świetle tajemnicy Kościoła, ukazanej przez Sobór Watykański II w Konstytucji dogmatycznej Lumen gentium. Jeśli prawdą jest, jak napisał św. Jan Paweł II w Konstytucji apostolskiej Sacrae disciplinae leges (25 stycznia 1983), którą promulgował Kodeks prawa kanonicznego dla Kościoła łacińskiego, że „chociaż nie da się obrazu Kościoła (…) doskonale przełożyć na język kanonistyczny” [2], to jednak prawo kanoniczne powinno ten obraz odzwierciedlać. Pełni ono bowiem istotną służbę w strzeżeniu komunii eklezjalnej i dlatego jest „bezwzględnie Kościołowi konieczne” [3]. Jego celem jest, by „rodziło taki porządek w społeczności kościelnej, który – przyznając główne miejsce miłości, łasce i charyzmatom – (…) ułatwiałby ich uporządkowany postęp” ( tamże) [4]. Dobro osoby i dobro wspólnoty eklezjalnej nie mogą bowiem istnieć niezależnie od siebie.

Dlatego w Programie studiów waszego Wydziału czytamy: „Prawo Kościoła powinno zawsze zmierzać do nadprzyrodzonego dobra poszczególnych wiernych oraz budowania komunii eklezjalnej”. Zachęcam was, abyście wiernie realizowali ten cel, czyli służyli nadprzyrodzonemu dobru osób, które urzeczywistnia się poprzez dążenie do prawdziwej sprawiedliwości, nierozdzielnej w Kościele od prawdy i miłosierdzia. Św. Augustyn wyraża to w formule bliskiej tradycji chrześcijańskiej: „ Ordinata dilectio est iustitia” [Sprawiedliwość jest uporządkowaną miłością] (cf. De civitate Dei, XV, 22) [5].

Chciałbym następnie podkreślić jedną z cech waszej tożsamości, wskazaną również w Statutach: Wydział „uznaje swoją szczególną rolę w służbie misji Piotrowej. Dlatego w nauczaniu pozostaje wierny Magisterium Kościoła i przyznaje pierwszeństwo służbie, jaką jego profesorowie pełnią na rzecz Stolicy Apostolskiej”. Zachęcam was zatem, abyście proponowali waszym studentom żywe doświadczenie Kościoła powszechnego, który w Biskupie Rzymu znajduje trwałą i widzialną zasadę oraz fundament jedności (por. Konst. Lumen gentium, 23).

Studenci i studentki – duchowni, osoby konsekrowane i świeccy – którzy przybywają z różnych stron świata, aby studiować w Rzymie, powinni móc doświadczyć, także poprzez życie uniwersyteckie, że Kościół jest wspólnotą powszechną; a po powrocie do swoich Kościołów lokalnych powinni zaś nieść ze sobą to doświadczenie jako bogactwo, którym warto się dzielić, oddając je na służbę swoim wspólnotom.

Najdrożsi, po 150 latach wasz Wydział może patrzeć w przyszłość z ufnością pokładaną w Bogu, a także w wielkim dziedzictwie, które otrzymał. Tak więc, idąc śladami tych, którzy byli przed wami, będziecie mogli nadal przynosić te owoce doktryny, wiedzy i świętości życia, których Pan i Kościół od was oczekują.

Niech na tej drodze towarzyszy wam wstawiennictwo Najświętszej Maryi Panny, Speculum iustitiae [Zwierciadła sprawiedliwości], oraz Błogosławieństwo Apostolskie.

__________________________________________

[1] ŚW. IGNACY LOYOLA, Ćwiczenia duchowne, tłum. M. Bednarz, Kraków 1991, s. 6.

[2] Kodeks prawa kanonicznego promulgowany przez Papież ajana Pawła II w dniu 25 stycznia 1983 r., Poznań 2022, s. 15.

[3] Tamże, s. 17.

[4] Tamże, 15.

[5] Por. ŚWIĘTY AUGUSTYN, Państwo Boże, tłum. W. Kubicki, Kęty 2002, s. 583.